Adriano es un drama histórico y de corte clásico que recrea los episodios fundamentales del reinado del emperador romano Adriano (117–138 d.C.), explorando la compleja dimensión humana, política y filosófica del gobernante. A través de un recorrido por sus viajes, reformas administrativas y relaciones personales, la obra profundiza en el conflicto entre el ejercicio absoluto del poder y la búsqueda individual de la belleza, la libertad y el amor.
La trama entrelaza el devenir político del Imperio —las intrigas senatoriales, la contención de las fronteras como el Muro de Britania y los levantamientos en Judea— con la esfera íntima del emperador: su distanciamiento con su esposa Sabina, su lealtad con sus tutores y consejeros, y de manera central, su intensa relación con el joven griego Antínoo. Tras la trágica y misteriosa muerte de Antínoo en las aguas del Nilo, Adriano se sumerge en una espiral de dolor, desesperación y autoritarismo, intentando inmortalizar a su amado convirtiéndolo en deidad e imponiendo su memoria al Imperio.
En sus instantes finales en Bayas, anciano y debilitado, el emperador entabla un diálogo poético y místico con la voz de la figura mitológica de Ariadna (símbolo del destino e hilo conductor de la trama). En este ajuste de cuentas con la historia, Adriano confronta sus aciertos, su mecenazgo artístico y sus sombras: las ejecuciones de senadores, el distanciamiento con Roma y la crueldad vertida al final de sus días.
Estructura: 21 escenas continuas precedidas por notas del autor sobre el espíritu de la representación y el uso del coro.
Marco de la acción: Se desarrolla entre el palacio imperial de Roma, la Vila Adriana en Tívoli, y los diversos puntos geográficos de las provincias romanas (Siria, Britania, Grecia, Egipto y Bayas).
· Uso del Coro y Simbolismo: Siguiendo la tradición de la tragedia griega, la obra incorpora un coro pasivo y fiel que actúa como voz de la conciencia, válvula de desahogo lírico y purificador de las pasiones. Asimismo, el "hilo" (de Ariadna/Plotina) actúa como metáfora del destino, las intrigas del poder y la urdimbre de la memoria.
· Adriano: Emperador romano. Hombre complejo, viajero, esteta, poeta e incomprendido, dividido entre las exigencias de gobierno, la guerra y sus apasionadas inclinaciones personales.
· Antínoo: Joven griego de gran belleza, amante de Adriano. Su figura trasciende tras su muerte en el Nilo, convirtiéndose en el eje emocional y espiritual del emperador.
· Plotina: Viuda de Trajano. Valedora e impulsora fundamental de la adopción y llegada de Adriano al trono imperial.
· Sabina: Sobrina neta de Trajano y esposa de Adriano; un matrimonio marcado por la distancia y el desencanto.
· Atiano y Marcio Turbo: Prefectos del pretorio, consejeros y hombres de confianza militar e institucional.
· Apolodoro de Damasco: Ilustre arquitecto del Imperio. Mantiene una relación dialéctica y tensa con Adriano sobre el arte y el diseño.
· Flegón de Tralles: Historiador, liberto y cronista de la corte.
· El Adulador: Personaje satírico y servil que acompaña al emperador y refleja las contradicciones de la corte.
· Ariadna / Dioses (Hera y Dioniso): Figuras mitológicas que intervienen en la psique y el juicio moral del protagonista.
Autor: Vicente Piñeiro González
Editorial: Edicións Positivas (1ª edición: maio 2023)
ISBN: 978-84-126995-7-9
Galardón: Premio Laudamuco de Textos Teatrais (V Edición, Concello de Brión)
Devólvenos a Xermánico! é un drama histórico en galego que reconstrúe os convulsos acontecementos arredor da misteriosa morte do xeneral romano Nerón Claudio Xermánico (19 d.C.) en Siria e o posterior e tenso xuízo en Roma contra o seu suposto envelenador, o legado Cneo Calpurnio Pisón.
A través duna coidada estrutura que combina o rigor das fontes clásicas (Anais de Tácito, Suetonio e o Senatus Consultum de Cn. Pisone Patre) con recursos do teatro clásico plautino e xogos metateatrais contemporáneos, a obra explora a loita polo poder, a manipulación política e as sombras que cernen sobre a figura do emperador Tiberio.
A acción discorre entre a residencia de Xermánico en Dafne (Siria, 19 d.C.) e o Senado e Foro de Roma durante o xuízo de 20 d.C. A peza articúlase arredor de dous eixes fundamentais:
1. A intriga política e o envelenamento: Os últimos días de Xermánico en Oriente, o enfrontamento directo con Pisón e a súa esposa Plancina, os rumores de bruxaría coa figura da envelenadora Martiña e o clamor popular da plebe esixindo xustiza.
2. A batalla xudicial e o peso da historia: A loita incansable da súa viúva, Agripina a Maior, e dos leais compañeiros de armas de Xermánico para demostrar a traizón ante un Senado presido por un ambivalente e calculador emperador Tiberio.
· Xermánico: Cónsul, heroe militar aclamado polas lexións e polo pobo, cuxo enorme prestixio e lealdade convérteno nunha ameaza para Tiberio.
· Agripina a Maior: Esposa de Xermánico e neta de Augusto. Muller de carácter forte e decidido que encabeza a loita por vingar a morte do seu marido.
· Gneo Calpurnio Pisón: Legado de Siria, home soberbio e violento designado por Tiberio como contrapeso a Xermánico.
· Tiberio: Emperador de Roma. Político astuto e receloso que se debate entre manter a estabilidade do Imperio e frear a popularidade do seu fillo adoptivo.
· Plancina: Esposa de Pisón e protexida da emperatriz nai Livia, clave nas intrigas de palacio.
· Tácito e Ornatu Prologi: Figuras narrativas que fan de ponte entre a historia documentada, a convención teatral e o público.
Vicente Piñeiro González elabora unha dramaturxia onde as voces da historia dialogan coa ficción dramática. Utilizando figuras do teatro latino como o Ornatu Prologi para captar a atención do público (captatio benevolentia) e a aparición final de personaxes anacrónicos ou atemporais, a obra convida a reflexionar sobre como a verdade histórica se constrúe, se manipula e se perpetúa ao longo do tempo.
"A historia ten voces, altofalantes, a historia fala... Este relato comeza no optimismo do teatro histórico para que o lector e o espectador se deixen capturar entre o verosímil e o verdadeiro."
Subtítulo: Pequeno drama sobre a violencia de xénero (feminicidio) representado por personaxes da mitoloxía popular galega
Autor: Vicente Piñeiro
Home morto non fala nin... é unha peza teatral en tres actos que aborda a violencia de xénero e o feminicidio a través dunha relectura do imaxinario e a mitoloxía popular galega do século XIX. Mediante a figura lítica de Pepa a Loba e a cuadrilla do bandolero Xan Quinto, a obra explora a condición da muller maltratada, a inxustiza social e a lexitimidade da vindicación e a supervivencia nun contorno hostil.
A trama estrutúrase coa guía dun cego e o seu pícaro, quen mediante romances de cego introducen os conflitos dramáticos que conectan o mito coa cruda realidade da violencia patriarcal.
· Acto Primeiro: Presenta a realidade cotiá do maltrato no fogar de Antón da Devesa e a súa muller. A acción trasládase á taberna do Sidoro, onde a cuadrilla de Xan Quinto celebra os seus asaltos. A irrupción de Pepa a Loba, armada e firme, impón un alto ao acoso exercido sobre a taberneira, marcando a súa posición implacábel contra os homes violentos e os violadores.
· Acto Segundo: Desenvolvese na penumbra do monte. Nun profundo e onírico monólogo, Pepa a Loba reflexiona sobre a súa condición de muller, nai e "fera" construída polos homes e a sociedade. Conflúen elementos do folclore galego (a Coca, a Raposa do Ar, os nubeiros) e referencias á Nai Coraxe de Brecht, condensando o trauma colectivo das mulleres vítimas da violencia.
· Acto Terceiro: Xan Quinto e o Navallas acuden á casa do seu compadre Antón da Devesa, atestiguando o abandono e o maltrato que sofren a súa muller e os seus afillados. Xan Quinto enfróntase a Antón e aséstalle un golpe coa tranca do lume; acto seguido, os propios fillos axustizan ao pai maltratador, asumindo a premisa que dá título á obra.
· Estrea: 18 de novembro de 2005 no Centro Dramático Vilalbés (co título orixinal Pepa a Loba), a cargo da compañía Cedeuve Teatro.
· Xiras e representacións: Centros dramáticos de Abadín, Boimorto e Corbelle, así como en Villa Gesell (Arxentina), Honduras e México.
· Personaxes principais: Pepa a Loba, Xan Quinto, Antón da Devesa, a Muller do Antón, Sidoro o taberneiro, a Muller do taberneiro, Navallas, Latovas, os Fillos/Afillados, Cego e Pícaro.
· Elementos simbólicos: Uso do cartel de cego, vestiario tradicional galego do século XIX e ambientación con cantos folclóricos e música de cego.
Nota: Esta obra recolle e honra a tradición oral e etnográfica galega, tomando como testemuñas e referentes a figuras fundamentais da nosa cultura como o Padre Feijoo, Murguía, Risco, Lourenzo, Bouza Brey e Fraguas.